Maksimum Fırlanma Anı (N·m) nədir? Avtomobilin real güc və dartma göstəricisi izah olunur
2025-07-04
“At gücü” sürəti göstərir, amma “Tork” hərəkəti yaradır
Avtomobilin real gücünü yalnız “at gücü” ilə ölçmək düzgün deyil.
Əslində, sürətlənmə, dartma və dinamik hiss – fırlanma anı (torque) ilə müəyyən olunur.
Sadə dillə desək:
“Güc (power) – nə qədər tez gedəcəyini göstərir,
Tork (torque) – o hərəkəti necə başlayacağını göstərir.”
⚡ Maksimum fırlanma anı (N·m) nədir?
Maksimum fırlanma anı (Maximum Torque) — mühərrikin krank şaftı tərəfindən ötürülən ən yüksək fırlanma qüvvəsidir.
Ölçü vahidi Newton-metr (N·m)-dir.
Bu, mühərrikin dartma gücünü, yəni avtomobili hərəkətə gətirmək və ya yükü daşımaq üçün sərf etdiyi real enerjini göstərir.
⚙️ Texniki izah
Mühərrik işləyərkən krank şaftı fırlanma momenti yaradır.
Bu qüvvə mühərrik sürətindən (RPM) asılı olaraq dəyişir:
Aşağı RPM → tork artmağa başlayır,
Orta RPM → maksimum torka çatır,
Yüksək RPM → tork tədricən azalır.
Buna görə maksimum fırlanma anı yalnız müəyyən bir sürət diapazonunda yaranır – buna “peak torque range” deyilir.
🔋 Tork və Güc (Power) arasındakı fərq
Göstərici | İzah | Ölçü vahidi |
|---|---|---|
Torque (N·m) | Avtomobili hərəkətə gətirən “dartma” qüvvəsi | Newton-metr |
Power (kW) | Həmin qüvvənin zamanla birləşmiş nəticəsi (yəni sürət) | Kilovat |
Sadə izahla:
Güc – nəticədir,
Tork – başlanğıcdır.
Yəni tork olmadan güc də yoxdur.
Elektrik avtomobillərdə bu iki göstərici eyni anda maksimum səviyyəyə çata bilir – buna görə EV-lər dərhal dartır (“instant torque effect”).
⚙️ Formula ilə hesablama
Tork mühərrikin çıxış qüvvəsinin fırlanma radiusu ilə hasilidir:
Torque (N·m) = Force (N) × Distance (m)
və ya
Power (kW) = (Torque × RPM) ÷ 9550
Bu, mühərrikdə hər dövrdə yaranan real enerji miqdarını göstərir.
🚗 Carlink modellərində maksimum fırlanma anı göstəriciləri
Model | Maksimum Tork (N·m) | Güc (kW) | 0–100 km/saat | Qeyd |
|---|---|---|---|---|
Changan Qiyuan E07 | 585 N·m | 320 kW | 4.5 s | Dual motor, AWD |
BYD Seal 06 DM-i | 350 N·m | 150 kW | 6.8 s | Plug-in hybrid |
Deepal S07 | 440 N·m | 230 kW | 5.2 s | Extended range EV |
Li Auto L9 (EREV) | 620 N·m | 330 kW | 4.8 s | Generator-assisted hybrid |
Bu göstəricilər Carlink modellərinin elektrik dartma gücü və sürətli akselerasiya performansını nümayiş etdirir.
⚡ Elektrik avtomobillərdə “Instant Torque” effekti
Elektrik mühərriklərinin ən böyük üstünlüyü – dərhal maksimum tork yaratma qabiliyyətidir.
Daxili yanma mühərrikləri (ICE) maksimum gücə çatmaq üçün RPM artımına ehtiyac duyur,
amma elektrik motorları ilk saniyədən 100% dartma qüvvəsi təqdim edir.
Nəticə:
0–100 km/saat sürətlənmə 3–5 saniyə
Dərhal reaksiya
Səsiz və vibrasiyasız hərəkət
⚙️ Tork və RPM arasındakı əlaqə
Maksimum fırlanma anı adətən müəyyən bir RPM aralığında (məsələn, 1.500–4.000 rpm) yaranır.
Bu diapazon avtomobilin dartma gücü üçün optimal nöqtə sayılır.
Məsələn:
620 N·m @ 1.800–3.800 rpm
→ Yəni mühərrik bu aralıqda maksimum dartma gücü yaradır.
Elektrik mühərriklərində isə bu diapazon yoxdur – çünki motorun torku sıfır dövrədən (0 rpm) başlayır.
⚡ Yüksək torkun üstünlükləri
✅ Yüksək dartma gücü: Aşağı dövrlərdə belə avtomobil rahat hərəkət edir.
✅ Sürətli akselerasiya: 0–100 km/saat daha tez.
✅ Yüklü və dağlıq yollarda daha asan idarəetmə.
✅ EV-lərdə daha stabil güc ötürməsi.
⚠️ Amma diqqət
Yüksək tork hər zaman yüksək sürət demək deyil.
Əgər transmissiya (ötürmə sistemi) uyğun tənzimlənməyibsə, tork güc itkisinə səbəb ola bilər.
Bu səbəbdən tork və güc balansı avtomobilin ümumi performansında həlledici rol oynayır.
🧠 Nəticə
Maksimum fırlanma anı (N·m) — avtomobilin real hərəkət gücü, dartma və akselerasiya potensialını müəyyən edən göstəricidir.
Bu rəqəm nə qədər yüksəkdirsə, avtomobil bir o qədər güclü, çevik və stabil olur.
