Avtomobillərdə Pult Sistemi: RKE, Açarsız Giriş və Rəqəmsal Açar Texnologiyaları
2025-05-21
Avtomobil idarəetməsində ən böyük rahatlığı təmin edən elementlərdən biri pult sistemidir. Artıq sadəcə qapını açan mexaniki açarlardan uzaqlaşaraq, avtomobilin elektron sistemlərinin mərkəzi idarəetmə elementinə çevrilmiş bu texnologiya, gündəlik istifadəni xeyli asanlaşdırır və təhlükəsizliyi artırır.
Avtomobillərdə pult sistemi dedikdə, əsasən iki əsas növ nəzərdə tutulur:
RKE (Remote Keyless Entry): Uzaqdan İdarəetmə ilə Giriş
Keyless Entry & Go: Açarsız Giriş və İşəsalma
Gəlin, bu sistemlərin iş prinsiplərinə və funksiyalarına daha yaxından nəzər salaq.
I. Ənənəvi Pult Sistemi (Remote Keyless Entry - RKE)
Bu, avtomobilin fiziki açarına birləşdirilmiş, ən çox yayılmış pult növüdür. Sürücünün uzaqdan bir düyməyə basaraq qapıları açmasına və bağlamasına imkan verir.
RKE Sistemin Komponentləri və İş Prinsipi
Komponent | Funksiya |
|---|---|
Pult (Key Fob) | Daxilində radio tezlikli (RF) ötürücü və unikal, kriptoqrafik şifrə (kod) var. Düyməyə basıldıqda bu şifrəni yayır. |
Qəbuledici | Avtomobilin içərisində yerləşir. Pultdan gələn RF siqnalını qəbul edir. |
Mərkəzi Blok (ECU/BCM) | Qəbuledicidən gələn şifrəni avtomobilin yaddaşındakı kodla yoxlayır və doğruluğunu təsdiqləyir. |
Hərəkət | Şifrə üst-üstə düşərsə, Mərkəzi Blok qapıların kilidini açmaq və ya bağlamaq əməliyyatını həyata keçirir. |
Əsas RKE Funksiyaları
Kilidləmə (Lock): Bir düymə ilə bütün qapıları və baqajı bağlayır, eyni zamanda avtomobilin siqnalizasiyasını işə salır.
Kiliddən Çıxarma (Unlock): Adətən bir dəfə basıldıqda yalnız sürücü qapısını, iki dəfə basıldıqda isə bütün qapıları açır.
Baqajın Açılması: Bəzi modellərdə baqajın ayrıca açılması üçün xüsusi düymə mövcuddur.
Panik Düyməsi (Təhlükə Siqnalı): Təhlükə anında və ya böyük parkinqlərdə avtomobili tez tapmaq üçün səsli siqnalı və işıqları işə salır.
Uzaqdan Mühərrikin İşə Salınması: Xüsusilə qışda avtomobilə yaxınlaşmadan mühərriki işə salıb isinməsi üçün əlavə funksiya kimi təklif oluna bilər.
II. Açarsız Giriş Sistemi (Keyless Entry & Go)
Bu, fiziki açardan tamamilə imtina etməyə imkan verən ən müasir pult sistemidir. Pult (açar-fob) sürücünün cibində və ya çantasında qala bilər.
Açarsız Sistemin İş Prinsipi
Siqnal Yayımı: Sürücü qapı tutacağına yaxınlaşdıqda və ya tutacaqdan tutduqda, avtomobilin daxili və xarici antenaları qısa məsafəli, aşağı tezlikli (LF) radio siqnalı yayır.
Pultun Cavabı: Pult bu siqnalı hiss edir və avtomobilə unikal, təhlükəsizlik üçün davamlı olaraq dəyişən (rolling code) şifrə ilə cavab göndərir.
Doğrulama və Hərəkət: Avtomobilin sistemi şifrəni yoxlayır. Əgər kod düzgündürsə, qapılar avtomatik açılır.
Mühərrikin İşə Salınması: Mühərriki işə salmaq üçün (Start/Stop düyməsi ilə) sistem əvvəlcə pultun salon daxilində olduğunu təsdiqləyir və sonra düyməyə basmağa icazə verir.
III. Yeni Trend: Smartfon Açarı (Digital Key)
Avtomobil sənayesindəki son inkişaf pultu smartfon tətbiqi ilə əvəz edən rəqəmsal açar texnologiyasıdır.
Texnologiya: Bluetooth, NFC (Yaxın Sahə Rabitəsi) və ya UWB (Ultra-Geniş Zolaq) texnologiyaları ilə işləyir.
Funksiyalar: Avtomobili mobil tətbiq vasitəsilə kilidləyib açmaq, avtomobilin yerini yoxlamaq, elektrikli avtomobillərdə (EV) batareya səviyyəsini izləmək.
Paylaşım: Ən böyük üstünlüklərindən biri rəqəmsal açarı (kod) başqa bir istifadəçi ilə telefon vasitəsilə asanlıqla və müvəqqəti olaraq paylaşmaq imkanıdır.
Avtomobil pult sistemləri nəqliyyat vasitəsilə əlaqəmizi daha intuitiv, rahat və təhlükəsiz edir. RKE-dən tamamilə rəqəmsal açarlara keçid, avtomobil istifadəsindəki inqilabın bariz nümunəsidir. Pult sistemləri illər ərzində sadə uzaqdan açma funksiyasından tam inteqrasiya olunmuş təhlükəsizlik və idarəetmə texnologiyasına çevrilib. İstər klassik RKE, istərsə də müasir açarsız giriş və rəqəmsal açar sistemləri — hamısı avtomobil sahiblərinə rahatlıq, təhlükəsizlik və yenilik təqdim edir.
Bu cür sistemlər artıq lüks modellərin deyil, demək olar ki, bütün müasir avtomobillərin ayrılmaz hissəsinə çevrilib.
